Komut istemiyle çalışan işletim sistemlerine aşina olmayan (komut istemiyle çalışan işletim sistemlerine aşina olmayan nesile aşina değiliz) kullanıcılar için verebildiğim kadar bilgi vermeye çalışayım (işim yok şu an, yazayım da parmaklarım ısınsın).
İlk olarak işinizi kolaylaştıracak bilgiler vereyim. DOS altında çalışan uygulamaların, Windows'a nazaran şöyle bir farkı vardır; DOS altında bir dosya/klasör adı, 8+3 formatına uygun olmalıdır. Örneğin, "bu1ornek.exe". 8 karakter dosya/klasör adı için, 3 karakter de uzantısı için kullanılabilir. Eğer biz, Windows'ta olduğu gibi 8+3 karakter sınırını aşan dosyalar veya klasörler oluşturursak, mesela "bubirornek.exe", bu sefer DOS, 8 karakterden sonrasını görmeyecektir ve biz dosyamıza ulaşmaya çalıştığımızda, adını "bubiro~1.exe" şeklinde görebiliriz. DOS, 8 karakteri aşan dosya/klasör isimlerini biçip, yerine "~x" yazıp, dosya/klasör adını 8 karatere sınırlayacaktır.
Windows XP altında çalışan komut istemi (konsol) bu eksikliğe sahip değildir. Ancak, DOSBox altında çalışan komut istemi, XP konsoluna göre değil, klasik DOS'a göre uyarlanmıştır.
Şimdi bir abandonware sitesinden bir oyun indirdik diyelim. Oyunun zip dosyasını açtık ve bir klasöre kopyaladık. DOSBox ile bu klasöre kolay erişebilmek istiyoruz. O zaman, oyunu Masaüstü'müze ya da Program Files'ımıza, ya da Belgelerim'imize kopyalamamılıyız. Yoksa bu klasörlere girene dek, ~x tag'ini kullanmamız gerekecek ve dahası, oyun kurulu olduğu dizinden okuma yapamayacağından, belki de kendi dosyalarına erişemeyip ya çalışmayacak, ya da bir sahnede çökecek.
Benim tavsiyem, DOS oyunlarını sabit diskinizde oluşturabileceğiniz "DOSGames" gibi bir klasöre kopyalamanız. İndirdiğimiz oyun Prince of Persia olsun örneğin. Onu da DOSGames\Prince dizini altına kopyalayalım. Şimdi, hem 8+3 formatına uygun, hem de kolay erişilebilen ve uyumlu bir klasör dizilimine sahibiz.
DOSBox'ı çalıştırdıktan sonra, ilk önce bu uygulamaya kullanacağımız fiziksel disk alanını tanıtmamız gerekir. Fiziksel disk dediğimiz zaman, disket sürücü, CDROM/DVDROM, elbette sabit disk hatta flashdisk tanıtabiliriz. Sabit diskimizin sürücü harfini varsayılan olarak C alalım. Bu aynı zamanda DOSGames'i oluşturduğumuz sürücü.
mount c c:\dosgames <return>
Buradaki ifadede, mount iç komutu iki argüman alıyor. Mount, DOSBox'ın iç komutlarından birisidir. Yani bu komutu başka bir uygulama yürütmez, DOSBox'ı çalıştırdığımız uygulama, bu komutu tanır ve çalıştırır.
İlk argüman, sanal sürücü harfimizdir. İkinci argüman ise, sanal sürücü harfinin göstereceği fiziki adresi işaret eder. Bu ifadeyle, DOSBox, bize C sürücü harfine sahip ve root'u, fiziki sabit diskimiz üzerindeki DOSGames\ klasörü olan bir sanal sürücü oluşturur. Sanal sürücümüzü oluşturduktan sonra, ilk önce bu sürücüye geçiş yapmamız gerekmektedir.
c: <return>
Sürücü harfinden sonra kullanılan ':' karakteri, komut istemini bu sürücüye taşır.
dir <return>
dir komutu, komut isteminin bulunduğu klasör içindeki diğer klasör ve dosyaları görmemizi sağlar. Şu an, DOSGames altında Prince diye bir klasör oluşturduğumuzu varsaydığımızdan, bu komut ekranımıza şöyle bir çıktı verecektir;
Directory of C:\
[.]
[..]
[PRINCE]
[ ve ] karakterleri arasında kalan isimler, klasörleri ifade eder.
O halde, DOSGames klasörümüzün altında şu an Prince adlı bir alt-klasör var. Komut istemini bu klasöre taşıyalım.
cd prince <return>
cd komutunu, "change directory" olarak açabiliriz. Böylelikle, komut istemi Prince klasörüne taşınacaktır.
dir <return>
dir komutu, bize Prince klasörünün altındaki dosyaları gösterecek. Fakat, dosya sayısı çok olduğundan, sayfadan taşabilir. Bize lazım olan, executable, yani çalıştırılabilir dosyalar olduğuna göre, dir komutunun bize sadece çalıştırılabilir dosyaları göstermesini sağlamalıyız.
dir *.exe <return>
'*.' karakterleri, wildcard olarak ta bilinen, Windows'un arama fonksiyonunda da kullanabileceğiniz ve aslında global olan bir maskeleme anahtar kelimesidir. *. peşine yazacağınız uzantı kelimesi, komutun sadece o uzantı üzerinde kullanılmasını sağlar. dir komutu, bize uzantısı exe olan dosyaları gösterecektir. Çıktısı da şöyle olur;
Directory of C:\Prince\
prince.exe <boyut> <oluşturma tarihi> <değiştirme tarihi>
Artık 'prince' yazarak oyunu çalıştırabiliriz...
Çok fazla pratiğe dayanan bilgi vermiş olmama rağmen, şu komutların ne işe yaradığını bu örneklerden çıkartırsanız, DOSBox'ı kullanabilirsiniz;
mount <sürücü harfi> <fiziki dizin> (örn. mount c c:\eskioyun)
<drive letter>: (örn. c:)
cd <folder> (örn. cd drally)
dir
dir *.
Burada öğrenilebilecek daha çok komut ve komutlar için daha çok argüman mevcut olmasına rağmen, bence ilk önce bunları yapabilmeye çalışın. Bu arada bazı oyunları çalıştıramaz veya çalıştırıp ses kartını kullanamazsanız da yazarsanız, onlar hakkında da bilgi vermeye çalışırım.
